Grecka żywica mastika
zaskakuje naukowców swoim potencjałem

Czy chcesz pozbyć się z żołądka „niepożądanego lokatora”
i ustrzec się powodowanych przez niego chorób?

Zapobiega wrzodom żołądka, łagodzi niestrawność, niszczy groźne drobnoustroje, neutralizuje wolne rodniki i przeciwdziała miażdżycy. Ale to nie wszystko. Poznaj zastosowania zdrowotne mastiki, potwierdzone badaniami naukowymi.

CZYM JEST MASTIKA?

Mastika to żywica pozyskiwana z pnia i gałęzi drzewa o wiecznie zielonych liściach Pistacia lentiscus, rosnącego wyłącznie na leżącej na Morzu Egejskim greckiej wyspie Chios. W Grecji mastika nazywana jest „Łzami Boga” lub „Łzami Chios”, gdyż wyciekająca z drzewa kleista żywica przybiera kształt kropel przypominających łzy. Żywicę tę zbiera sie, nacinając delikatnie korę drzewa, a następnie suszy na słońcu. Wówczas zmienia się w kruche, przezroczyste bryłki. Żywica drzewa mastyksowego eksportowana jest na wszystkie kontynenty, a zainteresowanie jej skutecznością stale rośnie. Dziś można ją znaleźć w całej gamie produktów – od żywności, poprzez alkohol i kosmetyki aż po produkty lecznicze.

 

Mastika - drzewo

 

Znana od Starożytności…

Znana była już w czasach Homera. Substancja, którą żuli bohaterowie Iliady pod murami Troi, to najpewniej właśnie jej aromatyczne, żywiczne grudki. Od czasów starożytnych jest bowiem szeroko stosowana w medycynie tradycyjnej jako środek przeciwzapalny w leczeniu zaburzeń żołądkowo-jelitowych i gojeniu ran. Znaleziska archeologiczne i źródła historyczne pozwalają datować początki zastosowań leczniczych, kosmetycznych i kulinarnych gumy mastyksowej w basenie Morza Śródziemnego już na VII w. p.n.e. Mieszkańcy Grecji żuli wysuszoną na słońcu żywicę drzewa Pistacia lentiscus w celach zdrowotnych i odżywczych, śmiało można więc stwierdzić, iż była to pierwsza guma do żucia na świecie! Grecki botanik Dioscorides żyjący w pierwszym wieku n.e. pisał o właściwościach leczniczych tej substancji w swoim klasycznym dziele De Materia Medica – najważniejszej księdze o ziołach w czasach starożytnych. Znał ją również prekursor współczesnej medycyny – Hipokrates.

 

…i doceniana w czasach nowożytnych

Obecnie mastika chroniona jest prawem przez Unię Europejską jako produkt wyłącznie grecki. W dobie nowożytnej żywica drzewa mastyksowego została oficjalnie uznana przez Europejską Agencję Leków (EMA) za tradycyjny ziołowy produkt leczniczy stosowany w zaburzeniach dyspeptycznych, a także do objawowego leczenia stanów zapalnych skóry i jako pomoc w gojeniu się ran. Guma mastyksowa była przedmiotem licznych badań naukowych, które potwierdziły wiele korzystnych działań biologicznych tego surowca – a tym przeciwdziałanie niestrawności, chorobie wrzodowej (działanie przeciw Helicobacter pylori), działanie przeciwbakteryjne, przeciwgrzybicze, przeciwutleniające i hipolipidemiczne (zmniejszające poziom cholesterolu i trójglicerydów).

 

NA WRZODY

Choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy to nic innego jak obecność ubytków trawiennych w błonie śluzowej. Częściej występuje u mężczyzn niż u kobiet i częściej w dwunastnicy. Swego czasu chorobę tę nazywano chorobą dyrektorską, upatrując jej przyczyn w stresującym trybie życia i nieregularnym odżywianiu. Tymczasem w większości przypadków powodują ją: zakażenie Helicobacter pylori i niesteroidowe leki przeciwzapalne.

 

Helicobacter pylori – śmiertelny wróg twojego żołądka
Helicobacter Pylori

H. pylori mają kształt spiralnych pałeczek wyposażonych w kilka witek umożliwiających im poruszanie się. Zdolność ruchu pozwala bakteriom wnikać w głąb błony śluzowej żołądka. Dzięki umiejętności wytwarzania enzymu ureazy, która zmienia pH otoczenia, drobnoustroje te są w stanie przetrwać w nieprzyjaznym, kwaśnym środowisku żołądka. Do zainfekowania H. pylori dochodzi najczęściej we wczesnych latach życia. Łagodnym objawem zakażenia jest niestrawność, objawiająca się zaburzeniami trawienia i uczuciem pieczenia w brzuchu. Bywa jednak znacznie gorzej. Do najczęstszych z chorób wywołanych przez H. pylori należą bowiem zapalenia żołądka i wrzody trawienne żołądka lub dwunastnicy, a do rzadszych – rak żołądka i chłoniak typu MALT.

Jako że zarówno H. pylori, jak i niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) są czynnikami ryzyka choroby wrzodowej i związanych z nią powikłań, zakażenie zwiększa ryzyko rozwoju wrzodów żołądka i dwunastnicy w czasie stosowania NLPZ, a także aspiryny. Szkodliwy drobnoustrój może również wywoływać choroby spoza układu pokarmowego, np. niedokrwistość z powodu niedoboru żelaza.

Niestety zakażenie Helicobacter pylori jest powszechne i dotyczy ok. 50 proc. ludności świata. Światowa Organizacja Zdrowia ocenia, że bakterią zarażonych jest ok. 70 proc. ludzi w krajach rozwijających się oraz ok. 30 proc. w krajach rozwiniętych. Według danych Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii w Polsce drobnoustrojem tym zainfekowanych jest ok. 84 proc. osób dorosłych i 32 proc. dzieci do 18. roku życia, co stawia nasz kraj w czołówce państw europejskich o dużym rozpowszechnieniu zakażenia.

 

Nie daj się wrzodom trawiennym

Objawy choroby wrzodowej jako pierwszy opisał Hipokrates, a potem stopniowo ludzkość pogłębiała swoją wiedzę. Choć nie nazywano wówczas tej choroby tak jak dziś, starano się ją w jakiś sposób leczyć. Już wtedy też zauważono doskonały wpływ mastiki na żołądek.

Przełomowy okazał się artykuł opublikowany trzy dekady temu w The New England Journal of Medicine. Czasopismo to cieszy się renomą najstarszego nieprzerwanie wydawane periodyku medycznego na świecie. Na jego łamach ogłoszono, iż guma mastyksowa posiada zdolność do zabijania bakterii Helicobacter pylori. Doniesienie to było tym bardziej istotne, że H. pylori należy do drobnoustrojów, które wykształciły odporność na antybiotyki! Od czasu ukazania się publikacji na całym świecie przeprowadzono olbrzymią liczbę badań in vitro i in vivo potwierdzających skuteczność mastiki w leczeniu i profilaktyce chorób żołądka - zwłaszcza tych, które spowodowane są penetracją ścianek tego narządu przez H. pylori.

Wrzód trawienny żołądka

Badania in vitro przeprowadzone przez naukowców z Uniwersytetu w Mediolanie jednoznacznie dowodzą, że mastika przy koncentracji 500 mikrogramów na mililitr zabija 90% kolonii bakterii. Z kolei uczeni angielscy z Barnet General Hospital i Szpitala uniwersyteckiego w Nottingham dowiedli, że kolonie bakterii H. pylori giną już przy koncentracji 0.0075 mg na mililitr.

Naukowcy z Kliniki Gastroenterologii Szpitala Skylitsion na Chios przeprowadzili natomiast badania in vivo, w których podzielili 52 pacjentów na cztery mniejsze grupy. Uczestnikom eksperymentu należącym do poszczególnych grup podawano mastikę, pantoprazol lub placebo. I tu również trwające 14 dni badania kliniczne wykazały wysoką skuteczność żywicy drzewa mastyksowego w zwalczaniu H. pylori.

 

Pełne bezpieczeństwo

Guma mastyksowa jest substancją całkowicie bezpieczną. W badaniach naukowych nie odnotowano żadnych skutków ubocznych związanych z jej przyjmowaniem. Nie wykazuje żadnych działań niepożądanych ani toksycznych nawet w dobowej dawce 28 g na osobę.

 

DLA ZDROWIA JELIT

Pozbądź się niestrawności

W roku 2010 oficjalne czasopismo Międzynarodowego Towarzystwa Etnofarmakologii Journal of Ethnopharmacology opublikowało interesujące wyniki innych badań prowadzonych we wspomnianym wcześniej szpitalu Skylitsion na Chios, w których uczestniczyło 148 pacjentów cierpiących na dyspepsję (niestrawność) czynnościową. Po trzech tygodniach leczenia u chorych przyjmujących mastikę w dawce 350 mg trzy razy na dobę zaobserwowano wyraźną poprawę czterech badanych objawów dyspepsji: uogólnionego bólu brzucha, bólu brzucha wywołanego niepokojem, tępego bólu w nadbrzuszu oraz zgagi – w porównaniu z grupą otrzymującą placebo. Okazuje się jednak, że guma mastyksowa znajduje zastosowanie również we wspomaganiu terapii znacznie poważniejszych problemów zdrowotnych związanych funkcjonowaniem układu trawiennego.

 

Pokonaj zapalenie jelit

Nieswoiste zapalenie jelit (NZJ) to grupa schorzeń o podłożu autoimmunologicznym, których wspólnym mianownikiem są długotrwałe i wycieńczające biegunki nierzadko z domieszką śluzu i krwi. Zdarza się, że chorzy muszą korzystać z toalety nawet dwadzieścia razy dziennie! Nie wolno lekceważyć objawów NZJ, ponieważ oprócz odwodnienia organizmu może ono powodować szereg groźnych powikłań. Nieswoiste zapalenia jelit występują najczęściej w krajach wysoko uprzemysłowionych. Zachorowalność jest największa w Skandynawii, Wielkiej Brytanii i Ameryce Północnej, mniejsza w Europie Środkowej, a najmniejsza w Afryce i Azji. NZJ dotyka zwykle osób w wieku od 20 do 40 lat. Drugi szczyt zachorowań obserwuje się po 60. roku życia. Wyniki najnowszych badań potwierdzają skuteczność mastiki we wspomaganiu leczenia NZJ.

 

Rola mastiki w utrzymaniu remisji NZJ
Mastika - kropla żywicy

Działanie mastiki oceniono w randomizowanym badaniu klinicznym z podwójną ślepą próbą i grupą kontrolną otrzymującą placebo, przeprowadzonym na Wydziale Dietetyki i Nauk o Żywieniu Uniwersytetu Harokopio w Atenach. Celem naukowców było zbadanie wpływu mastiki na przebieg kliniczny i profil aminokwasowy pacjentów cierpiących na nieswoiste zapalenie jelit w okresie remisji. Głównym kryterium oceny skuteczności żywicy była częstość nawrotów klinicznych choroby w ciągu sześciu miesięcy. Dodatkowe kryteria stanowiły zmiany profilu wolnych aminokwasów w surowicy krwi, biomarkerów stanu zapalnego, a także jakości życia pacjentów. Mastika zahamowała wzrost stężenia wolnych aminokwasów w surowicy krwi obserwowany u pacjentów z nieaktywnym NZJ. Jako że wzrost ten uważany jest za wczesny prognostyczny marker aktywności choroby, badanie wskazuje na potencjalną rolę mastiki w utrzymaniu remisji.

 

Mastika w okresie zaostrzenia objawów NZJ

Zespół pod kierunkiem dr. Efstathia Papada badał również wpływ suplementacji mastiką na aktywne zapalenie jelit. 60 pacjentów przydzielono losowo do grupy przyjmującej przez 3 miesiące mastikę (w dawce 2,8 g dziennie) lub placebo. Następnie zbadano kał chorych pod kątem stężenia białek, których podwyższony poziom świadczy o stanie zapalnym jelita – w tym lizozymu. U uczestników otrzymujących żywicę stwierdzono istotny spadek stężenia lizozymu w kale, znaczne zmniejszenie poziomu fibrynogenu, będącego jednym z wykładników stanu zapalnego, oraz wzrost żelaza. Uzyskane wyniki wskazują na zdolność mastiki do regulacji stężenia lizozymu, co czyni ją obiecującym środkiem wspomagającym leczenie farmakologiczne w aktywnej chorobie zapalnej jelit.

 

PRZECIW WOLNYM RODNIKOM

Jedną z przyczyn chorób cywilizacyjnych, a także procesów starzenia się i powstawania stanów zapalnych, są wolne rodniki, które niszczą zdrowe komórki. W organizmie krążą one swobodnie, a po to, żeby się ich pozbyć, potrzebujemy przeciwutleniaczy, czyli antyoksydantów. Ich źródłem są warzywa, owoce, zioła. Od kiedy naukowcy poznali tę prawdę, trwają poszukiwania coraz lepszych przeciwutleniaczy. Również mastika cieszy się ich zainteresowaniem.

Prace badawcze przeprowadzone w latach 70-ych ubiegłego stulecia wielokrotnie dowiodły właściwości antyoksydacyjnych gumy mastiksowej. W ich toku badano skuteczność różnych metod przygotowywania mastiki jako suplementu o właściwościach przeciwutleniających. Wykazano, że mastika w kapsułkach jest skuteczniejszym antyoksydantem niż podawana w innych formach.

Naturalną konsekwencją badań nad przeciwutleniającymi właściwościami mastiki były badania nad przeciwzapalną skutecznością Pistacia lentiscus. Z wieloletniej obserwacji wynika, że żywica drzewa mastyksowego szczególnie dobrze pomaga we wspomaganiu leczenia choroby Leśniewskiego-Crohna, która jest przewlekłym, nieswoistym zapaleniem jelit. Postanowiono zatem zbadać klinicznie skuteczność oddziaływania mastiki i wytwarzanie cytokin krążących komórek jednojądrzastych u pacjentów z tą właśnie chorobą. Pierwsze badanie wykazało, że podawanie doustne kapsułek z mastiką (370 mg 6 razy dziennie przez 4 tygodnie) znacząco redukuje aktywność i obniża poziom plazmy interleukin-6 i C-reaktywnych protein u pacjentów z łagodną do średniej postacią choroby Leśniewskiego-Crohna. Drugie zaś badanie dowiodło to, że mastika może odgrywać pozytywną rolę w regulowaniu funkcji odpornościowych w przypadku tej choroby poprzez immunomodulujące oddziaływanie na jednojądrzaste komórki krwi obwodowej.

Stres oksydacyjny

Ocena wpływu mastiki na biomarkery stresu oksydacyjnego oraz określenie profilu wolnych aminokwasów w osoczu pacjentów z aktywnym nieswoistym zapaleniem jelit była także tematem publikacji wspomnianego wyżej zespołu dr. Papada, która ukazała się w czasopiśmie „Nutrients”. Aminokwasy chronią zdrowie jelit. Ich funkcja ochronna może być związana z apoptozą i proliferacją komórek nabłonka jelitowego, a także z hamowaniem stanu zapalnego i stresu oksydacyjnego.

Ostatnio wykazano, że w patogenezę nieswoistego zapalenia jelit mogą być zaangażowane różnice w poziomach niektórych aminokwasów. W toku badania mastika złagodziła spadek liczby wolnych aminokwasów w osoczu, obserwowany u pacjentów z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego przyjmujących placebo. W wyniku przyjmowania mastiki wystąpiły korzystne zmiany w biomarkerach stresu oksydacyjnego w przebiegu aktywnego NZJ.

 

W PROFILAKTYCE MIAŻDŻYCY

Choroby układu krążenia są główną przyczyną zachorowalności i umieralności na świecie. Miażdżyca, główny proces patologiczny prowadzący do choroby wieńcowej, choroby naczyń mózgowych oraz choroby obwodowych naczyń tętniczych, rozpoczyna się na wczesnym etapie życia i rozwija się pod wpływem czynników ryzyka sercowo-naczyniowego, do których należą m.in.: wiek, płeć, skłonności genetyczne, palenie tytoniu, niezdrowa dieta (m.in. spożywanie dużych ilości węglowodanów czy nienasyconych kwasów tłuszczowych typu trans), brak aktywności fizycznej skutkujący otyłością, nadciśnienie tętnicze, zaburzenia gospodarki lipidowej oraz cukrzyca.

Stadia miażdżycy

Wiele preparatów roślinnych i leków ziołowych posiada właściwości obniżające poziom lipidów i glukozy. Należy do nich również Pistacia lentiscus. Przeprowadzone w 2015 roku przez naukowców z szpitala Chios badania kliniczne dowodzą, że mastika doskonale radzi sobie z cholesterolem. 156 ochotników powyżej 50 roku życia z poziomem cholesterolu przekraczającym 200 mg/dl podzielono na cztery grupy: (1) grupę otrzymującą placebo (grupa kontrolna- C), (2) grupę otrzymującą trzy razy dziennie jedną kapsułkę o zawartości 330 mg mastiki (grupa TM), (3) grupę otrzymującą 1 g mastiki pozbawionej polimerów (grupa PFM) i (4) grupę otrzymującą w sumie dawkę 2 g mastiki w proszku (PM). Po 8 tygodniach poziom cholesterolu spadł w grupie TM średnio o 11,5 mg/dl. Efekt ten jeszcze silniej ujawnił się wśród osób z nadwagą, osiągając 13,5 mg/dl. Okazuje się więc, że dawka mastiki wynosząca ok. 1 g dziennie skutecznie obniża poziom cholesterolu.

 

DLA PALĄCYCH

Palenie stanowi jeden z głównych czynników ryzyka związanego z dysfunkcją naczyniową. Jako że bogata w flawonoidy mastika wpływa korzystnie na szereg funkcji u pacjentów z zespołem metabolicznym i nieprawidłowym stężeniem lipidów we krwi (dyslipidemią), postanowiono sprawdzić, jaki wpływ suplementacja mastiką może mieć na funkcjonowanie śródbłonka i sztywność tętnic u zdrowych, młodych jeszcze palaczy.

Badania prowadzono przez cztery tygodnie. Grupie 14 palaczy w wieku 24-29 lat podawano mastikę lub placebo (2 g dziennie). Działanie śródbłonka i sztywność tętnic mierzono przed wypaleniem papierosa i dwadzieścia minut po nim. Badania potwierdziły, że krótkoterminowa suplementacja mastiką poprawia funkcję śródbłonka i sztywność tętnic u młodych palaczy. Odkrycia te wskazują, iż flawonoidy zawarte w żywicy drzewa mastyksowego mogą hamować szkodliwy wpływ palenia na śródbłonek i ściany tętnic u osób palących obarczonych z powodu nałogu wysokim ryzykiem schorzeń sercowo-naczyniowych.

 

Prezentowane tu informacje oparte są na opublikowanych wynikach badań naukowych.

 

Wybrana bibliografia:
  • Abdel-Rahman A-H, Youssef A. Mastich as an antioxidant. J Am Oil Chem Soc. 1975; 52: 423.
  • Abdel-Rahman, A. Mastich and olibanum as antioxidants. Grasas Aceites (Seville). 1976;27:175-177.
  • Bartnik W, Celińska-Cedro D, Dzieniszewski J et al.: Wytyczne Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii dotyczące diagnostyki i leczenia zakażenia Helicobacter pylori. Gastroenterologia Praktyczna 2014; 2: 33–41.
  • Dabos KJ, Sfika E, Vlatta LJ, Frantzi D, Amygdalos GI, Giannikopoulos G: Is Chios mastic gum effective in the treatment of functional dyspepsia? A prospective randomised double-blind placebo controlled trial. J Ethnopharmacol 127: 205-209, 2010.
  • Dabos KJ, Sfika E, Vlatta LJ, Giannikopoulos G, The effect of mastic gum on Helicobacter pylori: a randomized pilot study., Phytomedicine, 2010, 17, 3-4, 296-299.
  • Draft European Union herbal monograph on Pistacia lentiscus L., resin (mastix). Reference number EMA/HMPC/46758/2015.
  • Huwez, F. U., Thirlwell, D., Cockayne, A. et al. (1998). Mastic gum kills Helicobacter pylori. New England Journal of Medicine 339, 1946.
  • Kaliora AC, Stathopoulou MG, Triantafillidis JK, Dedoussis GV, Andrikopoulos NK. Chios mastic treatment of patients with active Crohn’s disease. World J Gastroenterol. 2007; 13: 748-753.
  • Kaliora AC, Stathopoulou MG, Triantafillidis JK, Dedoussis GV, Andrikopoulos NK. Alterations in the function of circulating mononuclear cells derived from patients with Crohn’s disease treated with mastic. World J Gastroenterol. 2007; 13: 6031-6036.
  • Kartalis A, Didagelos M, Georgiadis I, et al. Ef­fects of Chios mastic gum on cholesterol and glu­cose levels of healthy volunteers: A prospective, randomized, placebo-controlled, pilot study (CHI­OS-MASTIHA). Eur J Prev Cardiol 2016; 23: 722-729).
  • Marone P, Bono L, Leone E, Bona S, Carretto E, Perversi L. Bactericidal activity of Pistacia lentiscus mastic gum against Helicobacter pylori. J Chemother 2001; 13: 611 – 614.
  • Papada, E., Amerikanou, C., Torović, L., Kalogeropoulos, N., Tzavara, C., Forbes, A. & Kaliora, A. C. Plasma free amino acid profile in quiescent Inflammatory Bowel Disease patients orally administered with Mastiha (Pistacia lentiscus); a randomised clinical trial. Phytomedicine. 56, p. 40-47.
  • Papada E, Gioxari A, Amerikanou C, Forbes A, Tzavara C, Smyrnioudis I, Kaliora AC. Regulation of faecal biomarkers in inflammatory bowel disease patients treated with oral mastiha (Pistacia lentiscus) supplement: A double-blind and placebo-controlled randomised trial. Phytother Res. 2018 Nov 18.
  • Papada E, Forbes A, Amerikanou C, Torović L, Kalogeropoulos N, Tzavara C, Triantafillidis JK, Kaliora AC. Antioxidative Efficacy of a Pistacia Lentiscus Supplement and Its Effect on the Plasma Amino Acid Profile in Inflammatory Bowel Disease: A Randomised, Double-Blind, Placebo-Controlled Trial. Nutrients. 2018 Nov 16;10(11).
  • Tsigkou et al. 2017. The Impact of Natural Chios Mastic Supplementation on Endothelial Function and Arterial Stiffness in Smokers. Journal of the American College of Cardiology, 69.

Copyright © 2020 AMC Pharma 24 Ltd. ® Wszystkie prawa zastrzeżone